An Gaidheal Alascanach

Monday, November 09, 2009

Rannsachadh ar beatha - Airson Cat fhaighinn

Bhàsaich an cat againn as t-samhradh. B'e seo gu math duilich feumaidh mi ràdh. Dh'fheuch mi uair aithris a dheanamh mu dheidhinn ach cha b'urrainn dhomh. Bha tinneas-àirne oirre. Mhionaich mi ri mo nighean mar a bha cùisean 's bha i deònach an cat uisgeachadh. Bha mi gu math pròiseil mu deidhinn. Rinn i an rud a bha doirbh 's lean i oirre co-dhiù. Dh'uisgich sinn e fad, chan eil fhios, dà mhìos neo trì 's dòcha. Ach dh'fhàilnich àirnean a'chait co-dhiù 's bhàsaich e san òg-mhìos.

Uill, tha sinn deiseil cat eile fhaighinn. Chaidh sinn a faicinn piseagan an t-seachdainn sa chaidh, ach cha robh iad ceart. Tha cù againn, German Shepherd 's feumaidh an cat aig a'cheart àm a bhi deisil seasamh na aghaidh agus gabhail suidhe air ar glùinean. Bha na piseagan làn spionaidh, a'ruith 's leum 's sabaid air ar gliùinean, air ar cùlaibh, mu ar timcheall, cha robh e gu cus diofar dhaibhsan.

An t-seachdainn-sa, chunnaic sinn trì piseagan eile air an làrach eadar-lìonn 's chaidh sinn ann. Bha iad dubh 's cuideachd làn spionaidh, mar spring, leumadh iad far do ghliùineadh cha luatha sa leigeadh tu asta. Dh'iarr sinn orra cat eile a thoirt a-steach oirnn.

Thug iad thugainn cat eile a bha làn bian 's thoisich i sa bhad ar pògadh 's deanamh crònadh thugainn 's ga dheanamh comhairteil leinn. Uill, abair cat tarraigneach. Fhad'sa chuir mi fòn gu mo bhean, bha an cat gam shìor-imleachadh. Bha sinn deonadh an cat a thoirt leinn. Ach, b'fheudar dhuinn pàipearan lìonadh 's references fhàgail. Nì iad rannsachadh mu ar deidhinn, mar gur e gunna a bha sinn a cheanach. Tha sinn an dòchas nach diùlt iad sinn, oir 's e fìor deagh chat a th'ann.

Friday, September 18, 2009

Deasbad mu sheirbheis Slàinte sna S.A.

An-diugh fhèin, fhuair piuthar-mathar mo bhean lannsaireachd air a cridhe. Bha e air innse dhith mura a fhuair i an lannsaireachd a bha sin, dh'fhaodadh i bàsachadh taobh a-staigh sia mìosan. B'e seo san Fhaoileach. B'fheudar dhi feitheamh còir is naoi mìosan. Tha i a'fuireachd ann an Canada agus 's ann mar sin a bhios cùisean ag obair ann an sin. Feumaidh tu feitheamh. Agus 's ann air fìor èiginn a thàinig i beò as ma thig i idir, oir cha d'fhuair sinn fios fhathast ciamar a chaidh dhi.

Tha co-obraiche agam an-seo. Tha athair aige aig 's b'fheudar dhasan lannsaireachd fhaighinn air a chridhe cuideachd agus fhuair e e gun dàil ged nach robh insurance slàinte aige. Fhuair e cuideachd cunntas airson leth-mhillion dollar. Pàighidh e air a shon airson a'chòir de a bheatha.

Nise, dè as miosa? Bàsachadh air sàilleamh dìth seibheis slàinte neo cunntas mòr agad? Mas ann a'deasbad seirbheis slàinte a tha sinn, chanainn-sa bàsachadh air sàilleamh dìth seirbheis slàinte.

Seo am beachd a th'agamsa an-diugh ach feumaidh aideachadh nach b'e seo am beachd a bh'agam nuair a ghluais sinn do na Stàitean Aonaichte o Chanada o chionn fichead bliadhna. Bha fios againn uile mar a bha cùisean sna Stàitean Aonaichte an taca ri Canada. Bha na h-eusàintich a'bàsachadh air sàilleamh dìth airgid agus dh'fhaodadh tuisleadh as lùgha do chur fo fhiachan mòra airson a' chòir dhe do bheatha. Gu dearbh, a'chiad rud a rinn mi nuair a nochd sinn an seo 's e gun do cheannaich mi insurance slàinte ged a bha mi gun chosnadh an-dràsda 's a-rithist aig an àm sin thar còir 's bliadhna gu leth, rinn mi cinnteach an insurance a bha seo a phàigheadh. Bha eagal mòr orm a bhith as aonais insurance slàinte. Mu dheireadh fhuair mi cosnadh far an robh insurance mar phàirt dhen turasdal agam.

Agus thar na bliadhnaichean, dh'atharraich m' inntinn gu mòr ri thaobh seirbheis slàinte 's insurance slàinte. Nuair a gheibheas cuideigin rudeigin 's chan eil e a' pàigheadh air a shon, bith iad caran coma air mar cho eifeigeach sa tha an seirbhis. Agus na buidhnean ann a tha a' deanamh nan seirbheisean, bith iadsan ceart cho coma leis gun tèid iadsan am pàigheadh co-dhiù. Agus tha na riaghaltasan nan deagh eiseimpleir dhe sin mas ann gu bheil iad a'deanamh seirbheis slàinte. Gheibh iad cìsean 's pàighidh airson seirbheis slàinte. Thèid na h-euslàintich do na dotairean 's tha iad coma dè tha an seirbheis a'cosg, chan e iadsan a tha ga phàigheadh. Tha na dotairean coma cuideachd, thèid iad am pàigheadh co-dhiù. Agus an riaghaltas? Uill, faodaidh iad an còmhnaidh na cìsean a chur an àrd, air neo ma tha sin ro theth, gabhail iasadan a bharrachd air neo na seirbheisan a gheàrradh air ais.

Agus tha seo ceart cho fìor mas e gur insurance a tha a'pàigheadh an àite an riaghaltas. Fad sa chì mise, chan e nach eil gu lèor insurance ann an sàs ann an seirbheis slàinte ach gu bheil iad cus ann. Thàinig seo a-steach orm nuair a cheannaich mi fhìn m'insurance ged nach robh e foilliseach dhomh aig an àm. Cha b'urrainn dhomh insurance a cheannach a phàigheadh airson a h-uile nì, bha e ro chosgail. Aig a'cheann thall, b'fheudar polasaigh a cheannach a chumadh mi à èiginn ionmhais nan thachradh rudeigin.

Agus dhomh-sa, 's e seo cnac na cùise: do chumail à èiginn ionmhais ma thacras rudeigin. Na rudan làitheil, bhiodh e fada na b'fheàrr nam b'e sinne a bhios a phàigheah. Cò a chleachdas insurance airson ola atharrachadh air do chàr neo airson aran a cheannach? Agus dè a bhiodh prìs arain nan robh cuideigin eile a'pàigheadh air a shon?

Tha seòrsa de fhaoin-aisling ann: ma tha slàinte-shoisealta ann, gum pàigh cuideigin eile airson air cùram-slàinte. Ach 's e fhèin-mhealladh a th'ann. Aig a'cheann, s'e sinne a phàigheas aig a'cheann thall.

Tha tòrr adhbharan eile ann gu bheil mi an aghaidh slàinte soisealta. Ach cha chan mi ach seo: mas e an riaghaltas a tha a'pàigheadh airson d'sheirbheis slàinte, tha cus 's còir leisgeulan aca do bheatha fhèin a riaghaladh gu mionaideach. Agus chan e seo a tha mi ag iarraidh idir.

Sunday, September 13, 2009

Mathan air an t-sligh a dh'obair

Madainn Haoine sa chaidh, bha mi air mo bhaighsagail air mo shlighe dhan obair mar as àbhaist, a' dol tro raoin-sgoile a cheangaileas dà rathad nuair a chunnaic mi à oir mo shùla mathan nach robh ach trì neo ceithir troigh bhuam, dìreach ri mo thaobh leis an fhìrinn innse. 'S ann san fheur a bha e, a cheann shìos a' coiseachd a dh'ionnsaigh na sgoile mar a bha mise a' dol air falbh bhon sgoil. Cha robh e mòr 's cha robh e beag. 'S ma nì mi toimheis le mo shùilean, a'deanamh coimeas leis a'mhadadh-àllaidh, chanainn gu robh am mathan cho àrd ri Romeo ach caran na bu reamhaire. Chanainn ma tha gu robh am mathan eadar 150 's 200 puinnd de chuideam. Beagan ro mhòr nan tigeadh cùisean gu ceann ri ceann 's mi gun arm.

Feumaidh mi aideachadh cha mòr nach do stad mo chridhe nam uchd. Ach lean mi orm adhart 's thug mi sùil air ais airson deanamh gu robh sinn a'dealachadh o chèile gu ceart. An uair sin, nuair a choimhead mi air mo shlighe adhart, chunnaic mi càr a bh' air stad ri thaobh an rathaid. Cha bu lèir dhomh an dràibhear gu ceart, ach cuiridh mi geall gu robh e air stad a dh'aona-ghnothaich airson fhaicinn air dè a thachradh nuair a thachrinn-sa ris a'mhathan 's gun teagamh gun do ghabh fealla-dà às.

Agus b'e seo seo deireadh na sgeòil ach a-mhàin seo: smaoinich mi air na sgoilearan a thòisicheadh an sgoil a ruigsinn an ceann trì ceartail na h-uaireach 's mathan faisge air làimh. Nuair a ràinig mi an oifis, chuir mi fòn chun na sgoile ag innse dhaibh gu robh mathan san nàbaidheachd. Gu nèonach, 's gann gun thug iad for sam bith do na dh'innse mi dhaibh. Dh'innse an tè a bha seo nach b'ann san àite a chunnaic mi am mathan a bhios na sgoilearan a'faighinn far nam busaichean. Cha thuige mi dè bha i a' ciallachadh. Chan e mac-samhail mathain a chunnaic mi ach mathan beò a tha làn comasach na leth-cheud slat a th'ann eadar an dà àite a choiseachd ann an dà dhiog mar a thogradh e. Mu dheireadh, cho-dhùin i dhol a-mach airson deanamh cinnteach nan robh e fhathast faisge air làimh mus ruigeadh na sgoilearan.

Sunday, August 30, 2009

Smuaintean mu Beatha 's Bàs Kennedy

Tòrr mòr molaidhean gan cluinntinn às deidh bàs Edward Kennedy.

Uill, tha smuain neo dhà agamsa a tha caran diofraichte bhon a mhòr chuid a chuala mi gu ruige seo, sna meadhonan co-dhiù.

Anns a' chiad dol-a-mach, bha Kennedy fada fada air làimh chlì an tacha ris a'mhòr chuid de luchd-bhotaidh sna Stàitean. Cuiridh mi geall nach fhaigheadh e a thaghadh ach ann an glè bheag de stàitean taobh a-muigh na Massachusetts a riochdaich e thar còir 's ceathrad bliadhna.

A bharrachd air a sin, bha e na fhianais cinnteach gu bheil an cuid riaghailtean airson luchd-polaiteags air a làimh chlì gu tur diofraichte bho na daoine àbhaisteach neo gu dearbh bho luchd-polaiteaga air a làimh dheis. Ann an 1969, bha e ann an sàs bàs boireannaich, Mary Jo Kopechne an eilean Chappaquiddick am Martha's Vinyard. Bha Kennedy a' dràibheadh càr anns a robh Kopechne 's chàill e drochaid a bha seo 's chaidh an càr far na drochaid dhan uisge. Chaidh an càr fodha. Fhuair esan a-mach, cha d'fhuair ise. Cha do rinn aithris e dhan phoileas ach as deidh gun deach chorp a' bhoireannaich a lorg le iasgairean an ath-latha.

Tha tòrr fiosrachadh mun a thachair ri fhaighinn furasda gu leòr 's chan eil mi airson dhol ann nas doimhne na sin, ach an gearan a th'agamsa 's a th'aig mòran, 's e gun rachadh duine sam bith eile dhan phrìosan nan dheanadh iad an dearbh rud. Mar a thuirt mi, tha dhà lagh ann, an darna tè airson Kennedy 's an tè èile airson an chàch.

Thursday, July 16, 2009

Cuairt Canada - Tilleadh agus coinneachadh ri Gàidheal ann an Haines

'S e còir 's seachdainn on a thill sinn a dh'Iuneau ach tha rud neo dhà a bu mhath leam innse fhathast. Rinn an t-slighe eadar Jasper 's Haines, Alaska ann an ceithir làithean. Chaidh sinn a fearann uncle mo mhnà (neo mo bhean mas fheàrr leat), pìos beag gu tuas bho Edmonton. Tha crodh aige ann an sin. Uabhasach fhèin breagha. Tha deagh chuimhne agam air an nuair a rinn ar slighe a dh'Alasga o chionn fichead bliadhna. B'e math ar clann sin a dh'fhaicinn. Bha e uabhasach fhèin tiorm ann an sin. Tha uisge air a bhith gu math gann. Tha tobair-èiridh ann nach do thiormaich riamh roimhe a thiormaich lath mus do ràinig sinn ann. Bith iad a'togail cruithneachd sa sgìre cuideachd agus mar as àbhaist, bith iad a'buan dà thuras, an toiseachd an iuchair 's san t-Sultain. Ach bha an cruithneachd na bu choltaiche ri feusag dheugaire air sàilleamh dìth uisge.

Co-dhiù, lean sinn oirnn a dh' ionnsaigh far a gheibheadh sin aiseag air ais a dh'Iuneau. Rudeigin mar 1300 mìle ann an trì latha 's bha sinn seachd sgìth de bhith dràibheadh aig an deireadh. Ach bha cothrom agam an dealbh seo a thogail. Tha e a'cur am follais farsaigneachd 's mar cho bàn sa na sgìrean seo Canada.




An t-slighe a-steach a Haines, chunnaic sinn seallaidhean dhen garbhlaich chun an iar. Gu iar Haines, tha e uabhasach fhèin garbh. Suas ri 6,000 meatairean tha na beanntain ag èiridh 's seo dealbh dhen chuid dheth.



O chionn bliadhna gu leth, sheinn òran Gàidhlig aig suipear Burns. Mar a bha mi a' fàgail an àite sin, thàinig duine am ionnsaigh. 'S ann à Haines a bh' ann 's bha Gàidhlig aige. Thòisich e ionnsachadh na Gàidhlig o chionn deich bliadhna. Chleachd e gu mòr, dìreach mar a rinn mise, litir do luchd-ionnsachaidh, tha a' leughadh Bìoball Gàidhlig seachd Bìoball Beurla an eaglais 's bha àm ann nuair a bhruidhinn e Gàidhlig ri tè dhe a chloinn. Co-dhiù, choinnich mi ris nuair a bha sinn an Haines. An toiseach, bha an comhradh caran cugalach leis nach aithne duinn chèile gu mòr ach mean air mhean bhruidhin air gràdh ar cànainn. 'S e bard a th'ann 's aithris e pios de bhàrdachd (ann am Beurla) mu Alasga a chòrd rium gu mòr. Bha pìosan de bhàrdachd Gàidhlig air an ipod agam 's dh'èist e riutha.

Chòrd e rium gu mòr coinneachadh ris. Gach fhoghar, 's àbhaist dha tighinn a dh'Iuneau 's tha sinn an dòchas chèilidh Gàidhlig chur air dòigh leis an fheadhainn aig a bheil h-uibhir de Ghàidhlig 's leis ar bràthrean Eireannach a th'againn sa sgìre seo cuideachd. Seo dealbh dheth a leanas:

Friday, July 10, 2009

Fèille Canada ann an Jasper





Air ar treas latha an Jasper, dh'èirich sinn, mise 's mo bhràthair-chèile co-dhiù, ro èiridh na grèine feuch am faigh sinn deagh dhealbhan dhe na chiad ghathan na grèine air na beanntain chun àrd an iar. Gu mi-fhortanach, bha i sgothach 's cha d'fhuair sinn seallaidhean buileach mar a bha sinn an dùil, breagha ceart gu leòr ach as aonais na gathan grèine air an robh sinn an dùil. Ach fhuair sinn tlachd às a'mhadainn co-dhiù, gu h-àraidh air ar slighe air ais.

Bha sinn air cnoc lom le seallaidhean matha sìos air an t-abhainn Athasbasca agus air rathad beag a bha seo a tha a' dol tarsainn oirre. Agus dè a chunnaic sinn, shìos air an rathad ach buidhinn de bheathaichean a'dol air ais 's air adhart thairis air an rathaid. Cha robh sinn buileach sinnteach de seòrsa de bheathaichean a bh'annta air sàilleamh an astair: fèidh 's dòcha? Bha teagamh agam bhon dòigh a bh' aca ri ruith. Bith na fèidh a' leum fhad sa ruitheas iad. An uairsin, thòisich iad a' cluich ri chèile mar a chìthear coin. Coyotes a bh' annta. Chaidh sìos, feuch am faigh sinn seallach na b'fheàrr dhiubh.

Agus air ar slighe sìos, chunnaic sinn damh mòr ag ionaltradh gu sìtheil aig bruach na h-aibhne. Seallaibh air a' chiad dealbh feuch am faigh sibh a lorg ann, chaidh e a thogail nuair a bha sinn fhathast fad air falbh bhuithe. Fhuair sinn na b'fhaisge, fada na b'fhaisge agus fhuair mi an darna dealbh. Fhuair sinn sealladh eile dhe na coyotes ach cha b' ann an dealbh ach air bhideo, rud nach eile deiseil an dràsda.

Uill, 's e fèille Canada a bh' anns an latha sinn, 's chaidh sin do na tacharstan, a'gabhail a-steach caismeachd. Bha dualschas Albanach gu mòr am fianais, le còmhla pìob ann.

Saturday, July 04, 2009

Darna Latha an Jasper






Bha mi airson aithris a dheanamh beagan na bu thràithe na seo, ach 's iongntach mar a bha ceangal dhan eadar-lìonn air a bhith caran gann sna làithean-sa. An darna dealbh a tha seo, 's ann a chaidh e a thogail aig mullach gondola faisg air Jasper. Bha cianal fhèin fuar 's gaothach 's bha frasan sneachda ann cuideachd. Ach, bha na seallaidhean brèagha, choisich sinn air taobh na beinne far nach robh na gaothan cho làidir.

A'chiad dealbh, 's ann a chaidh a thogail corra dhiog bhon bhothain far an robh sinn a' fuireach. Gu h-iongntach, cha robh e cho cosgail, gu h-àraid nuair a smaoineachas tu gur ann air a roinn eadar sianar a bha na cosgais. Bha seithrichean ann, glè bheag de mheana-chuileag. Chòrd e rium gu mòr meòrachadh air na seallaidhean.

Rud eile, ged nach robh ùine gu leòr againn sin ri dheanamh, tha mòran slighean rothaireachd ann, mìltean mòra a ghabhas triall air bhaighsagail. Sin a bu math leam dheanamh latha dhe na làithean.

Tha sinn uile duilich nach eil tuilleadh ùine againn fuireach ann seo.